W krzywym zwierciadle

Codziennie, każdy podejmuje dziesiątki decyzji związanych z życiem zawodowym jak również prywatnym. Decyzje opieramy na własnych przekonaniach, uprzedzeniach, wiedzy, doświadczeniu czy emocjach. Jednak niewiele osób potrafi w każdej sytuacji odnaleźć optymalne rozwiązanie danego problemu, które zapobiega negatywnym skutkom, jednocześnie przynosząc wymierne korzyści.

Przyczyn takiej sytuacji może być bardzo wiele. Jednym z głównych problemów psychologicznych w podejmowani decyzji jest to, że ludzie mają tendencję do przywiązywania zbyt dużej uwagi do jednego szczegółu sprawy. Nie dostrzegają innych aspektów, co powoduje nieracjonalną ocenę rozważanego rozwiązania i niemożność przewidzenia przyszłego wyniku. Takie postrzeganie rzeczywistości nazywane efektem skupienia, jest jednym z błędów poznawczych, szeroko opisywanych przez nauki społeczne.

Nieracjonalne decyzje wynikają również z innych aspektów. Wśród graczy często popełnianym błędem jest postrzeganie niezależnych od siebie zdarzeń losowych jako zdarzeń zależnych. Najczęściej ludzie zakładają, że bardziej prawdopodobne jest zdarzenie przerywające bardzo nieprawdopodobną serię niż zdarzenie będące przedłużeniem danej serii. Ludzie oczekują losowości zdarzeń, nie biorąc pod uwagę prawdopodobieństwa. Nieskomplikowanym i częstym przykładem może być rzut monetą. Wypadnięcie kilku reszek z rzędu jest sytuacją na tyle rzadką, że większość osób przy kolejnym rzucie postawi na wypadnięcie orła, patrząc na rzuty monetą jako pewną całość, a nie oddzielne zdarzenie. Efekt ten może mieć bardzo poważne konsekwencje w sytuacjach, kiedy osoby podejmujące decyzje pracują pod presją czasu i kiedy muszą mierzyć się z ryzykownymi decyzjami. W takich sytuacjach odruchowo sięgamy po najprostsze schematy poznawcze, które mogą doprowadzić do porażki, a na pewno gwarantują działanie nieefektywne.

Narzędziem, które może pomóc uodpornić pracowników i managerów na psychologiczne pułapki tego typu są case studies i szkoleniowe gry symulacyjne, które pozwalają w warunkach „laboratoryjnych” przyjrzeć się własnym reakcjom i schematom poznawczym. Dorośli uczestnicy szkoleń często muszą „sparzyć się” w grze, podejmując pod presją czasu złą decyzję, aby zacząć zastanawiać się nad swoimi schematami poznawczymi i sposobem działania w codziennych sytuacjach.
 

Autor: Marcin Łączyński

SHtraining