Prawdomówność lidera

12 lutego 2025

Prawdomówność lidera

Ludzie będą ciebie uważać za lidera tylko wtedy, gdy będą ci ufać. Tylko wtedy, sami z siebie, nie poganiani, nie sterowani, będą skłonni poddać się twemu przywództwu.

Gdy będziesz godny zaufania. Jednym z kluczowych elementów budujących zaufanie jest prawdomówność. Prawdziwy lider zawsze mówi prawdę.
Nie kłamie. Nie ściemnia. Nie manipuluje. Nie oszukuje. Są trzy sytuacje, gdy prawdomówność lidera jest testowana. I nie każdy zdaje egzamin.

Co to znaczy mówić prawdę swoim podwładnym? Przecież w świecie biznesowym obowiązuje w wielu sprawach poufność. Nie zawsze, z różnych przyczyn, możemy jakąś informację ogłosić w danym momencie? To wszystko się zgadza. Poufność. Właściwy moment. Pozwól, że podzielę się, co ja rozumiem przez mówienie prawdy w świecie biznesowym. Zwłaszcza wobec swoich podwładnych.

Pierwsza zasada:

Jeśli nie ma obostrzeń co do poufności i zaleceń co do momentu, po prostu ...mówię, jak jest. Bez upiększeń. Bez ornamentyki w postaci pustego żargonu korporacyjnego. W szczególności mówię, jak jest w takich momentach jak decyzje. Nie kryję się za innymi. Nie mówię:

„-No wiesz, zarząd tak zdecydował. No wiesz, szef tak zdecydował”.

Gdy ja jestem autorem decyzji mówię wprost: „-Zdecydowałem, że... Ja tak zdecydowałem. To jest moja decyzja.”

Gdy jestem współautorem decyzji, mówię: „-Tak zdecydowaliśmy. Jestem współautorem tej decyzji. Ja też tak zdecydowałem.”

Dla mnie, kiedy ktoś się kryguje, że to on, ale w zasadzie to nie on – to po prostu przejaw trzech cech:

- tchórzostwa
- nieuczciwości
- braku szacunku

W takich kwestiach nie ma odcieni szarości.

Inny, typowy moment, gdzie należy mówić, jak jest, to obietnice. Jakżeż łatwo wielu pseudo-liderem przechodzą przez gardło obietnice:

„- No wiesz, jak będziesz się starał, jak będziesz miał dobre wyniki, to cię awansujemy.” W domyśle: „Kiedyś i nie na pewno.”

Jak sami nie mamy 100% pewności, nie szafujmy obietnicami. Bo to nie jest prawda, co wówczas obiecujemy. Bo za jakiś czas może być zmiana struktury, mogą się zmienić zasady awansu.
Bo się zmieni zarząd i będzie miał inne podejście do awansów. I co wtedy powiesz? Dość dobrze wiem, co wtedy mówią pseudo-liderzy?
„-No wiesz, ja bardzo chciałem, ale nie mogę. No wiesz, ja nie przewidziałem, że tak się sprawy potoczą.”

Zasada druga:

Jak o czymś nie wiesz, nie ściemniaj, że wiesz. Nie buduj sobie pseudo autorytetu, że wiesz wszystko, że we wszystko jesteś wtajemniczony.

Jak czegoś sam nie wiesz, to po prostu to powiedz: „-Sorry, nie wiem tego. Uczciwie, sam tego nie wiem. Więc ci tego nie powiem. Przykro, że nie dostaniesz ode mnie informacji. Nie będę cię karmił konfabulacją czy ściemą.”

Korona lidera nie spadnie ci z głowy, jak uczciwie i zgodnie z prawdą przyznasz się do niewiedzy.

Zasada trzecia:

Wiesz o czymś, ale nie możesz powiedzieć. To również powiedz to wprost. Jak jest.

„-Wiem, jaka jest decyzja. Wiem, jakie będą cele. Wiem, jaka będzie nowa struktura zespołu. Ale nie mogę tego powiedzieć. Jak będą mógł, powiem uczciwie, jak jest. Wybacz, ale teraz nie mogę.”

Nie wydziwiaj, że… są pewne rozmowy, coś się w tej kwestii dzieje. Że jeszcze się coś kształtuje. Bo to nieprawda. Bo rozmowy się skończyły, decyzje zapadły. Ciebie wtajemniczono. Więc to powiedz wprost:
„-Wiem, są decyzje, ale na tę chwilę powiedzieć tego nie mogę. Bo nie mogę.”

Mówiąc prawdę, zawsze zyskasz. Nawet, jak w danym momencie rozczarujesz odpowiedzią. Mówiąc prawdę inwestujesz znakomicie w zaufanie. Nawet, jak emocje słuchacza w danym momencie nie będą pozytywne,

to i tak cię uszanuje za to, że jesteś fair. Nie kłamiesz, nie ściemniasz.

Jest jeszcze jedna sytuacja, gdzie twoja prawdomówność będzie mocno przetestowana. Gdy coś Tobie się nie uda. Nie ściemniaj. Nie zrzucaj winy na innych. Na okoliczności.

Dla przykładu: jak się spóźniłeś, nie wymiguj się, że to przez korki!!! Co akurat dziś, gdy miałeś się stawić na spotkanie, wymyślono na świecie korki po raz pierwszy?
I to cię zaskoczyło? I to akurat ciebie jednego? Nie kompromituj się. Korki są od dawna. 5-latek o tym wie, a ty wielki lider nie wiesz? Nie spóźniłeś się przez korki. Spóźniłeś się przez siebie. I tylko przez siebie.
Powiedz, jak jest: „-Wyjechałem za późno. Nie wziąłem poprawki na korki.” I to jest prawda. I za uczciwe przyznanie się do własnego błędu twoja duma i twój autorytet nie zmarnieją. Za ściemę, zwłaszcza idiotyczną, już tak.

Jak ja uwielbiam kolekcjonować takie wypowiedzi, kiedy na spotkaniu jakiś wielki tego świata czegoś nie zrobił i mówi:
„-Bo mi dział X nie przypomniał. Bo mi asystentka nie przypomniała.”

Kiedyś byłem świadkiem takiej historii. Pewien pseudo-lider notorycznie obwiniał drugi dział, że mu nie przypominał, że ma coś zrobić. Zespół X, tak go nazwijmy, miał dość tego ciągłego obwiniania i postanowił pomóc jego cherlawej
i nadwerężonej pamięci. Złożył się i kupił mu w aptece 10 opakowań Bilobilu, preparatu na pamięć. I publicznie mu wręczył. I stał się cud. Tak zwany lider ozdrowiał. Pamiętał potem dokładnie, co ma zrobić.

Nic w tym złego powiedzieć: „-Przepraszam was, zapomniałem o tym. Nie dopilnowałem, żeby sobie to zaplanować. To moja wina.” Bo to jest prawdą.

Drodzy liderzy, możecie skończyć, jakie tylko chcecie kursy o przywództwie. Może to być przywództwo w Lean. Może to być przywództwo sytuacyjne Blancharda. Może to być przywództwo służebne „servant leadership”,

może to być przywództwo w świecie VUCA. Możecie sobie wytapetować certyfikatami całe ściany. Wasz autorytet przywódczy będzie zrecenzowany w nanosekundę, jak tylko zaczniecie mijać się z prawdą, ściemniać,
wymyślać opowieści dziwnej treści, takie opowieści „z mchu i paproci”, czy po prostu kłamać.

Tej refleksji można też wysłuchać w postaci podcastu.

W języku polskim:
Jak być prawdziwym liderem. Odcinek 1. – Xpert in Processes

W języku angielskim:

How to be a true leader. Episode 1. – Xpert in Processes