Różnice kulturowe w biznesie na przykladzie Polski i Niemiec. Analiza przypadku.

Współdziałanie społeczne i świadome porozumiewanie się zakładają istnienie powszechnie przyjętych sposobów odczytywania informacji, które ludzie sobie przekazują. Pociaga to za sobą określone konsekwencje zarówno w interesach, jak i w zarządzaniu przekraczającym granice kulturowe. Dlatego niezbędnym warunkiem sensownej współpracy jest istnienie wspólnego systemu znaczeń i wspólnych oczekiwań. Z naszego doświadczenia wynika, że mimo bliskości geograficznej polskie struktury zachowania i standardy kulturowe znacznie różnią sią od standardów niemieckich, co prowadzi często do nieporozumień, irytacji i konfliktów we wzajemnej współpracy. Tutaj przykład takiego nieporozumienia.

Pan Lipiński, przedstawiciel dużej polskiej sieci handlowej z Wrocławia, współpracującej z niemieckim dostawcą, jeździ raz w miesiącu w celu koordynacji zamówień do Kolonii. Często zdarza mu się spóźnić na umówione spotkanie, czasami nawet o godzinę. Niemieccy kontrahenci pytają wtedy, z reguły bezpośrednio, czy miał po drodze jakieś nieprzewidziane trudności. Na co on zwykle odpowiada zgodnie z prawdą, że wszystko odbywa się w ramach możliwości. Poczatkowo odbiera on dokładnie ustalaną liczbę zamówionych wcześniej towarów, po kilku miesiacach jednak zdarza się, że zmienia on zamówienie bardzo krótko przed terminem odbioru. Niemiecka strona na zgadza się na takie warunki, twierdząc, że dezorganizuje jej to plan produkcji. Cała współpraca grozi zerwaniem. Dlaczego? 

Na to pytanie każda ze stron ma trochę odmienne zdanie.

Strona niemiecka stara się aby wszystko było dokładnie na czas i oczekuje tego samego od polskich partnerów. Krótkoterminowa zmiana zamówień sprawia niepotrzebny chaos w planowaniu produkcji. Częste spóźnienia pana Lipińskiego były tolerowane na początku, ponieważ niemieccy partnerzy pana Lipińskiego wyszli z założenia, że w miarę upływu czasu będzie on w stanie lepiej zharmonizować swoje przyjazdy. Niestety jego zachowanie wskazuje na brak zainteresowania dalszą współpracą.

Natomiast strona polska zupełnie nie rozumie o co właściwie chodzi? Według nich współpraca się zaciśnia i partnerzy mają do siebie zaufanie. Dlatego pan Lipiński nie rozumie, dlaczego w tej sytuacji zmiana ilość zamówionego towaru stanowi dla niemieckich partnerów taki straszny problem. Według niego świadczy to tylko o nieelastyczności Niemców i to w czasach kiedy gospodarka wymaga szybkiego dostosowywania się. Czuję się on zupełnie niezrozumiany, przecież podczas tak długiej podróży krótkie spóźnienia to normalka.

Powyższą sytuację można wyjaśnić przy pomocy wymiarów kultury, które odpowiadają pewnym zachowaniom, normom i wartościom typowym dla danej kultury. Wymiary kultury nie pozwalają co prawda na przewidywanie zachowania jednostek, ale są dobrym wyznacznikiem norm i oczekiwań danego społeczeństwa, jak też najczęstszych zachowań jego członków. Te normy i oczekiwania rzutują na każdy aspekt funkcjonowania społeczeństwa, a w szczególności na stosunki wewnątrz organizacji i na kontakty z innymi kulturami. Tutaj wymiary kulturowe dotyczace stosunku do czasu, reguł i komunikacji różniące kulturę polską i niemiecką:

Koncepcja czasu: Polacy i Niemcy bardzo różnie pojmują czas. W żargonie fachowym nazywamy to sekwencyjnością i synchronizacją w zarządzaniu czasem. Dla jednych czas to prosta, ciąg kolejnych wydarzeń, nastepujących po sobie. Dla innych czas to krąg z cyklicznym powtarzaniem się zjawisk. Stąd duże przywiązywanie wagi do punktualności i ustalonych terminów u Niemców i skłonność do lekceważenia ostatecznych terminów i nieprecyzyjność u Polaków. Również polski i niemiecki horyzont czasowy znacznie różnią sie od siebie To, co dla Polaka oznacza „wcześnie”, dla Niemca oznacza „bardzo późno”, to co dla Niemca oznacza „wcześnie”, jest dla Polaka dobrym żartem, jak np. ustalanie terminu spotkania na pół roku z góry.

Reguły gry: W Niemczech mamy do czynienia z tradycją pruską, która opiera się na przekonaniu, że reguł, praw, przepisów, ustaleń należy bezwzględnie przestrzegać. Natomiast polskie rozumienie prawa to mieszanina anglosaskiej tradycji fair play z tendencją do bezprawia. Tutaj reguły są dla ludzi a nie odwrotnie, więc krótkoterminowe zmiany ustaleń nikogo raczej nie dziwią.

Komunikacja: To prawdziwa pieta Achilesowa współpracy między Polakami a Niemcami. Bezpośrednie mówienie prawdy i otwarta krytyka jest bardzo pożądaną cechą w Niemczech, w Polsce należy raczej do socjalnych niekompetencji. Dobre stosunki i atmosfera wzajemnego zrozumienia jest dla Polaka bardzo ważna, a krytyka często postrzegana jest jako wyraz arogancji i chęci dominacji.

To tylko niektóre elementy różnic kulturowych pomiędzy Polakami i Niemcami, które utrudniają wzajemną współpracę. Zdobycie wiedzy na temat różnic w odniesieniu do zachowań w życiu codziennym i zawodowym oraz nabycie umiejętności ich rozpoznawania i radzenia sobie z nimi w ramach współpracy międzynarodowej, a także krytyczne spojrzenie na utarte opinie i stereotypy, może sprawić, że współpraca ta stanie się korzystniejsza i bardziej satysfakcjonująca dla obu stron. Chcąc bowiem współpracować z ludźmi pochodzącymi z innych kultur, nie wystarczy zaakceptować ich jako partnerów, zadbać o poprawną komunikację i zdobyć ich zaufanie. Należy też zrozumieć, jak widzą otaczający ich świat i co jest dla nich ważne. Efektywna kooperacja zależy od rozumnego szacunku dla różnic.

Autor: Dr. Anna Storck

interkultura cross cultural training & consult